Аўтатамія 1 значэння

-1-

Земнаводныя і паўзуны

Аўтатамія (самакалечанне), ахоўнае прыстасаванне жывёл, пры якім некаторыя асобіны здольны рэфлекторна адкідаць часткі цела з мэтай уратавання пры нападзе драпежнікаў. Страчаныя органы звычайна здольны аднаўляцца (рэгенерыраваць). Сярод пазваночных жывёл аўтатамія найбольш ярка праяўляецца ў яшчарак, якія здольны адкідаць хвост на месцы храстковай праслойкі пасярод аднаго з пазванкоў. Сярод рэптылій, якія трапляюцца ў Беларусі, аўтатамія характэрна і для вераценніцы ломкай (відавая назва адлюстроўвае гэтую здольнасць). Адкінутыя хвасты яшчарак рэагуюць на дотык і пэўны час (каля хвіліны) рытмічна рухаюцца, адцягваючы ўвагу драпежніка. Па колькасці аўтатаміраваных яшчарак у прыродзе можна вызначыць прэс драпежнікаў на іх пасяленне. У Беларусі гэты працэнт невысокі (не больш як 5-10%) у адрозненне ад стэпавых рэгіёнаў, дзе колькасць аўтатаміраваных яшчарак у пасяленнях дасягае 30%. Рэгенерыраваная частка раней адкінутага хваста звычайна адрозніваецца па афарбоўцы ад асноўнай. У другі раз страчаны хвост ужо не аднаўляецца. Іншы раз ад месца адлому адрастае двайны хвост. Яшчаркі са страчанымі хвастамі менш рухомыя і спрытныя, не могуць плаваць. Уласцівасць аўтатаміі трэба ўлічваць пры лоўлі яшчарак для тэрарыумаў і навуковых мэт: хапаць альбо прыціскаць жывёл да зямлі ў вобласці хваста нельга.